STO GODINA OD SMRTI KRALJA PETRA KARAĐORĐEVIĆA-

Društvo

Pre tačno jednog veka, 16. avgusta, u predvečerje, u svojoj 77-oj godini života preminuo je jedan od najvoljenijih srpskih vladara, Petar Karađorđević. Ovaj istaknuti rodoljub i plemenit čovek sedeo je na srpskom prestolu osamnaest godina tokom kojih je zaslužio ljubav svog naroda, brojna priznanja i počasti.
Stari kralj, kako su ga njegovi podanici nazivali nakon abdikacije, svoje poslednje dane proveo je u Beogradu, oboleo od upale pluća. Iznad svih svojih titula, kralja Srbije, potom i Kraljevine SHS-a i brojnih stranih i domaćih priznanja i odlikovanja, Petar Karađorđević bio je vojnik. On je bio deo čuvene francuske Legije stranaca, francuski đak i poštovalac ove države, njene kulture i tradicije. Veoma privržen Francuzima i Francuskoj, u kojoj je živeo pre svog krunisanja u Srbiji, on je bio učesnik velikog rata koji je vođen između Francuske i Nemačke 1870. i 1871. godine.
Takoće, kralj Petar Krađorđević bio je i vrhovni komandant srpske vojske tokom oba Balkanska rata. Tokom svoh ratnih stradanja i nedaća, koje je njegov narod trpeo, kralj je bio uz njega, obilazio ratište, bolnice sa ranjenicima, takoreći bio je samo jedan od srpskih vojnika. Svoju iskrenu privrženost i, slobodno se može reći, ljubav prema srpskom narodu Petar Karađorđević pokazivao je i u najtežim vremenima. On je na vest o austrougarskoj objavi rata napustio lečilište u Vranjskoj banji gde se oporavljao i zajedno sa svojim narodom bio najpre na Ceru, a potom i na Kolubari. Golgota Srba u Albaniji nakon napuštanja domovine ostavila je dubok trag na Starog kralja čije je zdravlje i pre toga bilo veoma narušeno. U želji da očuva svoj narod i državu, kralj Petar Karađorđević podržao je, a možda i lično predložio, napuštanje fronta i povlačenje ka Grčkoj uprkos protivljenju dela Generalštaba koji je rezonovao drugačije. Svestan važnosti i tragičnosti ove prinudne odluke Stari kralj je, pored patriotizma, pokazao i svu svoju ličnu snagu, vojničku disciplinovanost, odgovornost vladara i plemenitost. Uoči pokreta ka albanskim planinama on je svoje vojnike oslobodio zakletve date kralju što predstavlja presedan u odnosima monarha prema svojim podanicima.
Uprkos neljudskim uslovima koje je kralj zajedno sa svojim narodom i vojskom preživeo tokom povlačenja i oporavka u Grčkoj, njegovo zdravlje bilo je opterećeno i uzdrmano do najviših razmera. Iako je uspeo da preživi sve patnje svog naroda i dočeka oslobođenje domovine, kralj Petar I se nije još dugo mogao boriti sa bolestima koje su ga sa godinama pritiskale. Početkom juna 1921. godine dobio je zapaljenje pluća koje nikada nije u potpunosti izlečio. Nakon kratkotrajnog oporavka bolest se vratila 12. avgusta. Umorno i izmučeno kraljevo telo nije izdržalo još jednu borbu i Petar Karađorđević je 16. avgusta, 1921. godine preminuo u Beogradu.
Sahrana je obavljena šest dana kasnije, 22. avgusta u njegovoj zadužbini na Oplencu. Nakon njegove smrti, kao znak trajne uspomene na svog plemenitog i dobrog kralja Petra, Narodna skupština jednoglasno je usvojila rezoluciju kojom je preminulom kralju dodat naziv Petar Veliki Oslobodilac.
U slavu i večnu zahvalnost kralju Petru grad Varcaf Vakuf poneo je naziv Mrkonjić grad. Dobijanje ove počasti u Hercegovini Petar Karađorđević zaslužio je boreći se pod pseudonimom kao Petar Mrkonjić još 1876. godine. On se tada kao običan vojnik i ustanik u čuvenoj pobuni Srba protiv turske vlasti, poznatoj kao Nevesinjska puška, skrivajući se od neprijateljstva vladajuće dinastije Obrenović, vođen iskrenim rodoljubljem, pridružio svojim sunarodnicima u patnji i stradanju.
Takođe, sve do komunističke okupacije Srbije, 1946. godine, današnji Zrenjanin nosio je naziv Petrovac u znak poštovanja prema kralju Petru. U današnjoj Crnoj Gori, ranije Kastel Lastva, još uvek nosi naziv Petrovac na Moru, takođe u slavu i čast kralju Petru Oslobodiocu.
Petar Karađorđević bio je prvi kralj Srbije prilikom čijeg krunisanja i pogreba su snimljeni kraći filmovi.
Petar Karađoveđić iza sebe je ostavio troje dece, princezu Jelenu i prinčeve Đorđa i Aleksandra, kasnije kralja. Pored ovo troje dece, Stari kralj imao je još jednu kćer i sina koji su stradali u ranom detinjstvu. Sva Petrova deca rođena su u braku sa crnogorskom princezom Zorkom koja je preminula 1890. godine. Nakon njene smrti, Petar je do kraja svog života ostao udovac, posvećen brizi za svoju porodicu i narod.

 

Autor:Srđan Jović

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *