Da li je pozdrav sa tri prsta srpski? Koristili su ga ustaše i nacisti

Društvo

Iako je već ustaljeno i, reklo bi se, na globalnom nivou prihvaćeno da se simbolika tri uzdignuta prsta, palca, kažiprsta i srednjeg prsta smatra srpskim nacionalnim pozdravom, da li ste se nekada zapitali koliko je ovaj simbol utemeljen u drevnoj hrišćanskoj prošlosti i srpskoj tradiciji?
Radi se o tome da je ova simbolika u Srbiji svoje početke imala tek početkom XIX veka i to primarno u svojoj religijsko-metafizičkoj konstrukciji iz koje je kasnije proistekla i kao nacionalno obeležje. Prvi prikaz Srba koji otpozdravljaju na ovaj način oslikao je Paja Jovanović 1888. godine slikom „Takovski ustanak“. Na slici su ustanici vođeni Milošem Obrenovićem prikazani kako otpozdravljaju novog vožda sa tri prsta. Simboličke i duhovne refleksije srpskog pozdrava sežu neslućeno dalje u prošlost, u srž hrišćanske religije i dogmatske suštine pravoslavnih vrednosti i verovanja.
Dakle, broj tri u pravoslano-mističnoj religiji ima izuzetno važno i magično značenje. Prevashodno se ono odnosi na troprsno krštenje prilikom pravoslavnih religijskih obreda. Usko vezano sa krštenjem, broj tri predstavlja Sveto Trojstvo, odnosno jedinstvo Oca, Sina i Svetog duha, dogmatski utemeljeno u hrišćanstvu blagoslovom svetih otaca na Nikejskom saboru, 325. godine, kao Simvol vere. Kasnije je rimski ogranak hrišćanstva pokušao da, kao odraz svoje moći, u pravoverni Simvol vere umetne filiokve, odnosno da iza pomena Oca, doda i ime Sina. Kategorično odbijanje pravovernih crkvenih otaca da prihvate ovo svojevrsno svetogrđe na kraju je, 1054. godine, izazvalo raskol hrišćanske vere i njenu konačnu podelu na pravslavnu i katoličku. Otuda i pojava najpre antagonizma, a potom i pravog fanatizma, podstaknutog iz Vatikana, između pravoslavaca i katolika na Balkanu. Srpski pravsolavni narod je radi toga Sveto Trojstvo isticao najpre u svom viševekovnom otporu koji je pokazivao prema pretećem islamu, a potom i ubilačkom katoličanstvu čiji su reprezenti bili susedi sa severa i zapada.
Sa tim u vezi, pozdrav sa tri prsta predstavlja srpski pravoslavni simbol odbrani iskonskih hrišćanskih vrednosti koje su se tek od XIX veka transplatovale u nacionalne. Koreni simbolike pronalaze se u zakletvama koje su Srbi polagali tokom mnogih pokušaja oslobađanja od turskih vlasti. Ugroženost hrišćanske tradicije i srpskog Svetosavlja kao temelje nacionalnog osećaja pripadnosti i snazi Srba dokazuje stepen nesreće koja se nadvijala nad čitavu zajednicu u nameri da je uništi do temelja. Činjenica da u srpskoj srednjovekovnoj tradiciji nema ove simbolike i pozdrava, dodatno učvršćuje tvrdnju da je čuveni srpski pozdrav postao odraz borbe za očuvanjem celokupnog religijsko-nacionalnog i kulturno-tradicionalnog identiteta, pa i samog opstanka srpskog etničkog bića na svome viševekovnom ognjištu od momenta kada je ugroženost dosezala svoje najviše tačke.
Da je srpski pozdrav uistinu religijski simbol očuvanja hrišćanskih vrednosti, pokazali su i događaji iz prošlog veka. Zapravo su, više nego sami Srbi, oni kojima smeta srpsko prisustvo na Balkanu isticali ovu simboliku. Još tokom Drugog svetskog rata Vatikan i njihova produžnica na Balkanu, hrvatske ustaše, vodeći se svojom svetogrdnom doktrinom filiokve, zabranjivali su krštenje sa tri prsta, satanistički pevajući pesmu „Nema krsta sa tri prsta“, što je jasna aluzija na poziv istrebljenju celokupnog srpskog naroda. Mržnja koja se i danas oseća prema Srbima zapravo svoje korene ima u iskonskoj izdaji, i to ne onoj koja se tiče materijalnih dobara, ličnih ili političkih interesa i slično. U pitanju je ona prastara, iskonska i dogmatska izdaja koju su počinili preci, a koja je počinjena prihvatanjem filiokve. Otuda i netrpeljivost prema pravoslavlju koje katolici i dan danas u svojoj nemoći nazivaju šizmom, a pogotovo mržnja prema Svetosavlju, zahvaljujući kome je srpski narod ostao u dogmatskoj sferi prave vere, one koju je propovedao Hristos. Tako je samo postojanje Srba za predstavnike ekstremnog katolicizma postalo puki dokaz sopstvene izdaje koji treba uništiti.
Naime, srpski episkop Nikolaj Velimirović pozivao je na srpski pozdrav „Tako nam Bog pomogao“ sa uzdignuta tri prsta. Parolom „Podignite tri prsta, pravoslavni Srbi“, on je 1937. godine otpočeo svoju propoved ovim pozdravom i simbolikom, protiveći se katoličkoj inicijativi za razdvajanje države i vere u Kraljevini Jugoslaviji.
Novija stradanja Srba na prostoru Balkana takođe obiluju ovom simbolikom i sadističkom mržnjom. Tokom rata u Republici Srpskoj Krajini bilo je slučajeva u kojima su ubijenim i masakriranim srpskim civilima Hrvati „simbolično“ odsecali tri prsta na desnoj ruci. Pored Hrvata, i oni drugi narodi koji su nešto kasnije od njih počinili iskonsku izdaju, promenivši u potpunosti svoj duhovni i dogmatski identitet prelaskom na islam. Oni ne podnose svedoke sopstvene izdaje u svom okruženju, tj. Srbe. Tako su, vođeni mržnjom, Albanaci i narodi koji sebe nazivaju Bošnjacima, tokom ratova u XX veku, više nego sami Srbi isticali ovu srpsko-hrišćansku simboliku, proglašavajući je nacionalističkom i prosrpskom. Zahvaljujući neospornoj političkoj, vojnoj i, što je najvažnije, medijskoj podršci velikih sila koju su dobili krajem veka, u velikoj meri su uspeli u nameri da satanizuju stari hrišćanski simbol, uguravši ga u sveru onoga što on nije: simbol mržnje i srpske potrebe da uništi narode u svom susedstvu. Istina leži na suprotnoj ideološko-dogmatskoj platformi, a to je uništenje Srba koji kao vekovni stub pravoslavlja i metafizičke, univerzalne istine nikako da poklekne.
U skorije vereme se, međutim, u pojedinim medijima može naići na razne teorije, čak i tvrdnje o tome da pozdrav sa tri prsta nije srpski. Takvi pokušaji degradacije srpskog nacionalnog identiteta samo su delić smešnih i jeftinih zloupotreba predstavnika onih koji nisu u stanju da se suoče sa istinom. Tačno je da je u prošlosti bilo slučajeva kada su određene političke strukture koristile ovaj pozdrav, ali u sasvim drugoj konotaciji i bez duboko ukorenjenih verskih osećanja i dogme. Čest je primer u kome se podvlači da su nemački vojnici tridesetih godina XX veka otpozdravljali sličnim pozdravom. Suštinski je to tačno, međutim, simbolika njihovog pozdrava bila je inspirisana trenutnim političkim prilikama i predstavlja poštovanje tadašnjoj državi, odnosno Trećem Rajhu. Takođe, i položaj prstiju nemačkih vojnika je zgrčen i drugačiji od srpskog pozdrava, te s toga nema mesta upoređivanju, a pogotovo poistovećivanju ova dva simbola.
Srpski pozdrav su i određeni Srbi, ili bar oni koji su se želeli tako predstaviti, tokom ratova devedesetih godina, na prostoru Jugoslavije, pokušali zloupotrebiti. U prvom redu se radi o lideru Srpskog Pokreta Obnove, koji se u to vreme izjašnjavao za srpskog nacionalistu, monarhistu i „ravnogorca“, a zapravo je bio samo jedan od mnogih vlastoljubaca koji je svoju antisrpsku prirodu ispoljio onda kada je to bilo moguće, nakon „Otpor revolucije“ sprovedene 2000. godine i sloma srpske države. Tokom svoje agresivne i navodno prosrpske agitacije čovek poput njega služio je isključivo interesima srpskih neprijatelja kojima je bio potreban materijal kojim bi retorički mogli potkrepiti svoju politiku veštačke degradacije srpskog etničkog entiteta u celosti.
Konačno, simbolika kao takva sama po sebi pruža i govori mnogo ukoliko postoji sposobnost i želja za pravilnim čitanjem njenih poruka. Mesta za zloupotrebe i iskrivljene doživljaje simbola uvek je bilo i uvek će ih biti za one neupućene ili zlonamerne. Kada je u pitanju Srpski pozdrav, najvažniji simbolički element koji ga suštinski određuje jeste Sveto Trojstvo i pravoslavna utemeljenost dogme Oca, Sina i Svetoga duha. Iz dogmatske istine svih istina i božanske prirode koju simbolizuje kroz svakog pravoslavnog pojedinca potom i celokupne zajednice, Srpski pozdrav ostaje simbol borbe za jedinstvo, tradiciju, veru, mir, istinu i slobodu, odnosno one plemenite vrednosti koje su opisivale srpski narod u svim fazama njegovog civilizacijskog i kulturnog razvoja.

 

Autor:Srđan Jović

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *