Na današnji dan rođen je Petar I Karađorđević- najomiljeniji kralj Srbije

Društvo

Na danasnji dan 1844. godine rodjen je kralj Petar I Karađorđević, poznat i kao Kralj Petar Oslobodilac. Bio je kralj Srbije od 1903. godine do 1918. i kralj Srva, Hrvata i Slovenaca od 1918. do 1921. godine. Rođen je kao peto dete kneza Aleksandra i knjeginje Perside na Petrovdan. Pošto je Svetoandrejska skupština 1858. godine zbacila sa prestola njegovog oca, kneza Aleksandra, on je napustio Srbiju. Školovao se u Beogradu, Ženevi, Parizu i Mecu, gde je 1867. godine završio vojnu školu. U redovima francuske vojske borio se u francusko-pruskom ratu od 1870. do 1871. godine. Odlikovan je za hrabrost ordenom legije časti. Godine 1875 radio je na organizovanju i aktivno je učestvovao u bosansko-hercegovačkom ustanku pod pseudonimom Petar Mrkonjić da ne bi bio otkriven od strane Obrenovića.

Oženio se knjeginjom Ljubicom-Zorkom, najstarijom ćerkom crnogorskog kneza Nikole u leto 1883. godine na Cetinju, gde su zajedno živeli. Imali su petoro dece. Zbog lošeg materijalnog stanja Petar je bio primoran da proda kuću u Parizu 1894. godine. Nakon toga on i njegova porodica su se preselili u Ženevu do izbora za kralja Srbije do čega je došlo nakon ubistva kralja Aleksandra Obrenovića i njegove supruge Drage. Vojska je tada izvršila državni udar i proglasila kneževića Petra Karađorđevića za kralja Srbije, što je svojim izborom potvrdila i Narodna Skupština. Posle 45 godina Karađorđevići opet dolaze na presto. Krunisan je 21. septembra 1904. godine.

Balkanski ratovi okončani su trijumfom srpske vojske pod vođstvom kralja Petra I oslobađanjem Raške oblasti, Kosova i Metohije, Makedonije i njegovo pripajanje Srbiji. Njegovo zdravstveno stanje se posle ovih ratova znatno pogoršalo usled teških napora koje je imao.

Zatečen u Vranjskoj banji dobija vest da je Austrougarska objavila rat Srbiji, započevši tako Prvi svetski rat i odatle odlazi na front. Posle pobede na Ceru i Kolubari 1914. godine, nakon ulaska Nemačke i Bugarske u rat 1915. godine, srpska vojska biva primorana na povlačenje preko Albanije. Albanska golgota ostavlja teške posledice po zdravlje kralja Petra I. Iako bolestan, dočekao je konačnu pobedu, oslobađanje Srbije i stvaranje kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca.

Preminuo je 16. avgusta 1921. godine u Beogradu, a sahranjen je 22. avgusta u svojoj zadužbini na Oplencu. Posle njegove smrti, Narodna skupština, u znak zahvalnosti kralju, jednoglasno usvaja rezoluciju da mu se da naziv Petar Veliki Oslobodilac.

Njegova vladavina obeležena je razvojem parlamentarne demokratije, ubrzanim privrednim i kulturnim napretkom i slobodom štampe. Tokom njegove uprave ojačane su političke i kulturne veze s južnoslovenskim narodima. Zvali su ga „narodni kralj“, „čika Pera“, ali i Stari kralj. Sva ova imena svedoče o tome koliko su ljudi voleli Petra I Karađorđevića. Malo je poznato da je kralj Petar po dolasku na čelo Srbije izabrao da živi samo od plate koju je za svoj rad dobijao od Vlade. Od tog novca podizao je zadužbinu Karađorđevića na Oplencu, a ostalo je zabeleženo i da mu je jednom, kada mu je zafalio novac, ministar u sopstvenoj vladi odbio kredit.

Zanimljivosti o kralju Petru I Karađorđeviću:

U vreme učešća u bosanskom ustanku ranjen je u desnu ruku. Njegov rentgenski snimak iz 1907. godine povređene ruke je među prvima urađenim u Srbiji.

Sačuvan je automobile iz vremena njegovog upravljanja državom.

U Sarajevu je 1940. godine podignut veliki spomenik kralju Petru sa namerom da bude svečano otkriven u proleće 1941. godine. Izbijanje rata je sprečilo ove namere i spomenik je po dolasku okupatora ubrzo srušen.

Autor: Marija Kostić

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *