Lalibela: Afrički Jerusalim

Društvo

Tragom prvih hrišćana dolazimo do Etiopije, do grada Lalibele koji je 645 kilometara udaljen od Adis Abebe. Ovaj ruralni gradić na planini središte je najčudesnijih verskih odredišta na svetu koji odolevaju vremenu dugi niz vekova.

 

HRIŠĆANSKA SVETINJA

Mali grad Lalibela u Etiopiji, dom je jednog od najneverovatnijih svetih mesta. Jedanaest crkva je isklesano od granita u jednom komadu. Prašnjava i planinska Lalibela tek je nedavno dobila struju, ima nekoliko motornih vozila, ali nema benzinsku pumpu ni asfaltirani put. Od 10.000 stanovnika, čak oko 1000 njih su sveštena lica. Verski obredi su glavni događaji u gradu, a kombinacija arhitektura i skromnog života daju Lalibeli vanvremensku atmosferu.

Prvobitno ime grada bilo je Roha, a današnji naziv nosi po caru Lalibeli iz dinastije Zagaj koji je vladao od 1171. do 1221. godine. Car je tražio podršku etiopijske pravoslavne tevahedo crkve kako bi sagradio mnoge verske objekte u malom gradu. Njegova želja je bila stvaranje novog Jerusalima za sve one koji nisu bili u mogućnosti da odu na hodočašće u svetu zemlju. Isto ako, car je hteo da zaštiti svoj narod od najezde muslimana koji bi mogli da im ugroze život na putu za Jerusalim. Hrišćanstvo su u Etiopiju doneli egipatski monasi u IV veku, a danas se njihova pravoslavna crkva smatra najvećom verskom zajednicom koja spada u grupu drevnoistočnih odredišta. Ipak, treba imati u vidu da se ova hrišćanska zajednica pridržava sopstvenog kalendara, koji nije julijanski već reformisani egipatski kalendar, sličan koptskom, s tim što koristi drugačiju eru i amharska imena meseci.

 

SVETSKA ČUDA

Zanimljivo je da crkve u Lalibeli nisu izgrađene nego isklesane ispod nivoa zemlje. One su bile napravljene iz jednog komada kamena ili stene. Ovaj način gradnje zahtevao je izuzetno strpljenje i veštinu izvođenja. Kreativnost i koncepcija su posebna originalost, a umetnička šarolika obrada i ukrasi su svakako jedinstveni. Čin borbe, istrajnosti i duboke vere u sebe, a potom i u ono tajno uzvišeno što ih je sve vreme održavalo ostaje misterija koja će se prepričavati kao i to kako su radnici samo uz pomoć čekića i gleta isklesali stene crvenkastog tufa. Sve crkve rađene su po uzoru na rane monolitne hrišćanske bazilike. Pre njihovih izrada, iskopan je dubok kanal oko jednog ogromnog komada granita, a zatim se oblikovala unutrašnjost. Najveća crkva visoka je 12 metara i nosi naziv Biet Medhani. Crkve su razdvojene kanalom reke Jordan, ali su isto tako povezane zahvaljujući tunelima. Zbog toga se one dele u dve skupine. Pet crkva se nalazi na jugoistoku reke i sedam na severoistoku. Iako su izgrađene sa ograničenim resursima, mnoge crkve u Lalibeli imaju i pećine koje su služile za molitve kada su hodočasnici tražili osamljeno mesto za molitvu. Trag davne prošlosti odoleva vremenu. Neki kažu da su se crkve dizale u dve smene. Preko dana radili su radnici, dok su se noću spuštali anđeli i završavali započeto. Druga legenda kaže je to sveto mesto nastalo zahvaljujući vitezovima templarima koji su hteli da sačuvaju hrišćanstvo od muslimana. Ovakve građevine prvo izazivaju zbunjenost i nevericu, a zatim ogromno strahopoštovanje prema maestralnim poduvatom. Ako se gledaju sa puta, crkve su gotovo nevidljive u odnosu na 4.200 metara visok vrh planine Abuna Džozef.

Car Lalibela je nakon izgradnje kompleksa jedanaest crkva abdicirao i postao monah, a etiopijski hrišćani ga danas smatraju jednim od najvećih svetaca. Ovi verski objekti su u neprekidnoj upotrebi od kada su napravljeni u XII veku.

Crkva Svetog Đorđa je najpoznatija i najkasnije sagrađena crkva na području Lalibele. Neki je navode kao osmo svetsko čudo. Navodno je sagrađena u XIII veku kada je Lalibela imao viziju u kojoj mu se javio Sveti Đorđe. U snu, Đorđe mu je rekao sa sagradi crkvu u njegovu čast. U središtu ovog zdanja, ali i ostalih nalazi se svetište zatvoreno za svu javnost. Na tom mestu sveštena lica čuvaju najveće svetinje etiopijske vere. Crkva Svetog Đorđa isklesana je u sedimentnoj steni vulkanskog poreka. Rađena je u smeru odozgo na dole iako se čini da je propala u zemlju. Prepoznatljiva je po osnovi grčkog krsta, dok je unutrašnjost ispunjena kapelama, isposnicama i jednostavnim oltarom posvećenim Svetom Đorđu. Da bi se došlo do ulaza na sveto tlo, potrebno je ići kanjonom koji se pretvara u tunel, a on vodi dalje. Legenda kaže da se upravo u ovoj crkvi nalazi kovčeg Zaveta koji je sadržao deset Božijih zapovesti, ali nikome nije dozvoljeno da kroči na mesto gde se nalazi.

 

VANVREMENSKI LALIBEL

Moderne arhitekte kažu da bi sa današnjom tehnologijom ovako nešto bilo teško izvodljivo. Neki kažu da su se stene počele urušavati, jer su veoma osetljive na vlagu koja je karakteristična za ovo područje. Jedan malo veći zemljotres i odneo bi sve crkve. Labela je zaslužno 1978. godine uvrštena u prvu UNESKO listu svetske baštine. Etiopljani su uvek poštovali svoje tradicije i običaje tako da su uspeli da sačuvaju svetinje od turističke vreve. Danas je ovo mesto utočište duhovnog mira za mnoge ljude. 

Ako se ljudi ne uvere svojim očima, pomisliće da svaki ispisani papir o ovom čudu predstavlja laž, zato svake godine se održava Timkat festival gde su pozvani svi ljudi dobre volje bez obzira na veru. Jedini zahtev je da budete hodočasnik i da plešete tri dana uz lokalce koji vode igru.

Autor: Isidora  Simić

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *