Vitez Palman – oštrica srpskog oružja i diplomatije

Društvo istorija

Najamnici na prostoru Srpske zemlje postali su aktuelni od vremena kralja Milutina (1282-1321).
Nakon osvajanja i potpune dominacije nad Vizantijskim carstvom, kralj je u državnu kasu uneo toliko novca da je mogao da priušti najmanike, što su mogli samo najuticajniji i najbogatiji vladari tog vremena.
Za njegovu vladavinu su značajni takozvani Turkopuli, najamnici korišćeni širom Evrope, dok je njegov sin kralj Stefan Uros III Dečanski (1321-1331) više novca posvetio Katalancima, koji su na prostoru današnje Grčke čak formirali državu porazivši, nakon misije u Maloj Aziji, određene oblasne gospodare.

Kralj Stefan Dušan (1331-1355), vladar koji je stekao najveću teritoriju koju su Srbi ikada imali, izašavši na tri mora, upotrebljavao je nemačke najmanike na čelu sa kapetanom Palmanom Brahtom.
Rođen u Štajerskoj oko 1290. on je sa oko 300 svojih ratnika stupio u službu srpskog kralja, od 1346. cara.
Svaka ličnost koja ima dosta mesta u dokumentima i istorijskim izvorima, znači da ima veliku važnost u istoriji jedne zemlje ili posebne geografske oblasti.

Vitez Palman je bio prava atrakcija svog vremena. Prvo, mali broj ratnika, sjajno opremljenih i sa sposobnošću da protivnika poraze pre same bitke, strahom koji ulivali svojom pojavom i sjajem svog oružja.

Značajnije zapažanje Palmana je ostalo zabeleženo iz 1331, nakon bitke na Nerodimlju i preuzimanja vlasti Stefana Dušana od svog oca, Stefana Dečanskog.
Već naredne godine, Palman je angažovan za gušenje pobune u Zeti, da bi narednih godina bio učesnik osvajanja Prilepa, Ohrida, Strumice, Sera.

Osvajanje Epira, Tesalije, bez Soluna, izlazak na tri mora, akter svih ovih bitaka, između ostalog i neuspele opsade, već pomenutog Soluna, bio je vitez Palman Braht.
Ovu ličnost pominje saveznik, kasnije neprijatelj Stefana Dušana, car Jovan Kantakuzin, jedan od najznačajnijih, ali ne i najobjektivnijih izvora za srpsku srednjevekovnu istoriju.
Takođe, papa Inoćentije VI, prilikom slanja dokumenata i niza pisama istaknutim srpskim vlastelinima i samom caru, ne zaobilazi Palmana, koga smatra kartom za nagovaranje vladara zarad Unije sa Svetom stolicom, što svakako, Stefan Dušan odbija.

 

Pitanje naslednika je bilo vrlo važno, carica Jelena dugo nije mogla da rodi naslednika, pa je Palman upućen na pregovore povodom drugog braka vladarevog zarad dobijanja naslednika. To je bila, važno je napomenuti, praksa srednjeg veka, ali i ranije.

Na žalost ili na sreću, Palman nije uspeo u ovom „pohodu“, a carica Jelena je rodila sina Uroša, pa je jedan deo medievista sklon tvrdnji da naslednik u stvari nije biološki sin Stefana Dušana.

Novembar 1355. je poslednji zabeleženi trenutak sastanka cara i Palmana. Vitez je upućen ka Skradinu i Klisu protiv Ugara, a car umire 20. decembra 1355, pod nerazjašnjenim okolnostima.
Palman je, nakon smrti vladara stupio u službu njegove sestre Teodore i njenog muža, hrvatskog bana, Mladena Šubića.

Postoje indicije da je Palman bio deo viteškog reda „Stuba Svetog Stefana“, osnovanog na inicijativu Stefana Dušana, iako viteštvo, viteška društva i igre nisu bile strane u srednjevekovovnoj Srbiji.

Poslednji pomen Palmana je iz 1363. kada buva pomenut u testamentu dubrovačkog vlastelina Menče Menčetića, gde mu ovaj zaveštava 40 perpera, ali datum smrti slavnog nemačkog viteza u srpskoj službi nije poznat.

Autor: Miloš Simeunović

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *