istorija Kultura

Sećamo se života i rada jednog srpskog kompozitora, muzičkog pedagoga i klasika srpske muzike, jedne odnajistaknutijih i najznačajnijih ličnosti na prelazu iz 19. u 20. vek, čoveka koji je zaslužan za uvođenje srpskog nacionalnog duha u umetničku muziku. Sa njegovim se likom susrećete mnogo češće nego što ćete pomisliti, a da niste ni svesni tih susreta.

Setili ste se? U pitanju je Stevan Stojanović Mokranjac.
Rođen je 9. januara 1856. godine u Negotinu. Školovao se u Zaječaru, gde je završio gimnaziju. Završio je prirodno-matematički odsek Velike škole. Još kao gimnazijalac bio je član Prvog beogradskog pevačkog društva. Uz pomoć već spomenutog Pevačkog društva, 1879. godine odlazi na studije u Konzervatorijum, u Minhen, kod Jozefa Rajnbergera. Zbog nesuglasica koje je imao sa direktorom Konzervatorijuma, u trećoj godini studija gubi stipendiju koju je uživao, te prekida studije i vraća se u Beograd. Godine 1884. postaje horovođa pevačkog društva Kornelije Stanković. Njegovi uspesi koje je stekao kao horovođa i kompozitor Prve rukoveti i Opela u g-molu, obezbedili su mu stipendiju i nastavak školovanja u Rimu, a zatim i u Lajpcigu. 1887. godine postaje dirigent Prvog beogradskog društva. Od 1887. do 1900. godine radio je kao nastavnik muzičke škole u Prvog beogradskoj gimnaziji i Prvoj niškoj gimnaziji “Stevan Sremac”, a od 1901. godine kao predavač pojanja u Bogosloviji. Jasno je da je u toku svoje karijere promenio mnoga zanimanja, i da je nizao uspehe na raznim poljima u oblasti muzike. U to vreme, bio je i slobodni zidar, jedan od članova beogradske masonske lože Pobratim.
Zajedno sa Stanislavom Biničkim i Cvetkom Manojlovićem, osnovao je prvu stalnu muzičku školu, koja je nosila ime Srpska muzička škola, a danas se zove Muzička škola “Mokranjac”. Nosio je titulu direktora ove škole sve do svoje smrti. Osim za osnivanje ove škole, pripisuju mu se zasluge i za osnivanje prvog gudačkog kvarteta u Srbiji.

Za one koji se pitaju šta je to gudački kvartet…
Gudački kvartet je muzički sastav koji čine, kao što i sama reč kaže, 4 gudačka instrumenta: dve violine, viola i violončelo. Jozef Hajdn je bio pionir u razvoju ovog obrasca, koji je iskazao koliko je važno timsko delovanje svakog člana ove četvorke i koliko je velika uloga svakog od ovih instrumenata, u razvoju tematskih materijala.

1906. godine izabran je za dopisnog člana Srpske kraljevske akademije. Radio je i kao melograf – zapisivač narodne muzike.
Njegova najznačajnija i najpoznatija dela, kojih je nemoguće ne sećati se iz osnovne škole, jesu Rukoveti – 15 spletova pesama zasnovanih na folklornim motivima iz različitih delova Srbije, Bosne, Makedonije, Bugarske.
Njegova rodna kuća u Negotinu je 1964. godine pretvorena u muzej i muzički centar. Bio je oženjen Marijom, bratanicom Uroša Predića, sa kojom je imao sina Momčila. Iz Beograda je otišao 1914. godine, preselivši se u Skoplje, u nadi da će izbeći Prvi svetski rat, ali ga je smrt sustigla, 28. septembra iste godine, nakon komplikacija u bolesti jetre. Njegovi posmrtni ostaci su preneti iz Skoplja u Beograd, 1923. godine, a njegov se grb nalazi na Novom groblju u Beogradu. U njegovu čast, svakog septembra se održava svečanost Mokranjčevi dani, u njegovom rodnom Negotinu.

photo:wikipedia

Autor: A.P.

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *