Sve žene kralja Milutina

Kultura

Kralj Milutina istorija je zapamtila kao odličnog političara, međutim, njegovi uspesi mahom su zavisli od brakova koje je sklapao.

Istorijske priče o događajima iz bogatog srpskog srednjeg veka uglavnom se odnose na, neosoporno značajne i velike vladare – župane, kraljeve, careve; političke prilike i neprilike, ratove.

U prvom delu, imali ste priliku da čitate o Ani Nemanjić, Evdokiji Anđeo, Ani Dandolo i Jeleni – u narodu poznatoj – kao Anžujskoj. Sada vam predstavljamo drugi deo – kratke priče, o ženama kralja Milutina, srednjovekovnim vladarkama Srbije, njihovom poreklu, značaju i uticaju koji su imale na prilike u zemlji u koju su se udale.

Nakon što je preuzeo kraljevsku krunu od brata Dragutina, koji se povredio nakon pada s konja, Stefan Uroš II Milutin Nemanjić, 1282. godine postao je kralj Srbije. Milutin se, od svih vladara iz dinastije, izdvaja kao najumešniji pregovarač i najbolji političar. Njegovi savezi i – govoreći savremenim jezikom – spoljnopolitički odnosi, ogledaju se i u broju njegovih brakova kojih je, najverovatnije, bilo čak pet.

 

Interesantno je da ni u jednom domaćem istorijskom izvoru, iz kog saznajemo o životu kralja Milutina, ne postoje precizni podaci o redosledu kojim se ženio, kao ni o tome koja kraljica je tačno majka kom Milutinovom detetu. Na primer, izvor iz kog saznajemo najviše o srednjem veku, „Životi kraljeva i episkopa srpskih“ arhiepiskopa Danila II Pećkog, spominje samo poslednju Milutinovu suprugu, Simonidu Paleolog – što nam govori da je još u Milutinovo vreme, propaganda veoma dobro funkcionisala.

Međutim, na osnovu svedočenja stranih hroničara, istoričari, naročito Aleksandar Uzelac, uspeli su da dođu do podataka. Na osnovu svedočenja grčkih hroničara došlo se do sledećeg redosleda: Jelena, Tesalka, Ana Terter, Jelisaveta Arpad i Simonida Paleolog.

 Na osnovu svedočenja raznih stranih hroničara, napravljena je određena pretpostavka, prema kojoj je prva žena i majka prestolonaslednika bila Jelena. O njoj se vrlo malo zna, a smatra se da je bila srpkinja nepoznatog porekla, za kojom je trag ostao na fresci u manastiru Đurđevi stupovi, u kome je naslikana zajedno sa Milutinom. Druga žena, o kojoj se takođe malo zna, bila je ćerka sevastokratora Tesalije Jovana Anđela, te je ostala zapamćena kao Tesalka.  Ženidba trećom suprugom, koja je nastala najpre zbog učvršćivanja odnosa sa Ugarskom, bila je svojevrsni skandal. Ćerka ugarskog kralja Stefana V i Elizabete Kumanske, čija je sestra bila venčana za Milutinovog brata, je pre samog venčanja bila monahinja zbog toga što se nakon smrti prvog muža dobrovoljno zamonašila. Iako je ovaj brak sklopljen radi učvršćivanja veza u narodu se smatralo da je ženidba monahinjom nedopustiva, zbog čega u mnoštvu izvora nije svrstana kao njegova žena. U znak sklapanja saveza sa Bugarskim carstvom, četvrti brak bio je sa Anom Terter, ćerkom bugarskog cara. Zbog određenih nesklapanja sa kanonima, u želji da brak bude oformljen, prethodni je proglašen kao nevažeći. Najviže pažnje i dan danas privlači ipak Milutinova peta žena, Simonida Paleolog. Ona je bila ćerka vladara koji je bio ključna figura u obnovi Vizantijskog carstva 1261. godine, Andronika II Paleologa, sa kojim je Milutin želeo mir bez obzira na protivljenje obe strane ovom braku u kome je postojala starosna razlika od 40 godina. Sa svega 5 godina predata je u ruke srpskog cara,sa posebnim uslovima koji je naime podrazumevao predaju taoca, bivšu Milutinovu ženu i četovođu Kotanicu. Planirano je da se vaspitava i odrasta na dvoru sve do svoje 12. godine kada bi i zvanično dobila ulogu supruge. Njenim likom i delom bili su zadivljeni kako tada tako i sada mnogi umetnici, a ono po čemu je ostala zapamćena jeste jedna od najlepših fresaka u manastiru Gračanica. O ovoj freski Milan Rakić opevao je pesmu „Simonida“ o jednoj od najlepših fresaka srpskog nasleđa, koja ga je inspirisala zbog svoje tragične priče u kojoj Simonida ostaje bez očiju usled napada Albanaca na ovaj manastir.

Autori: Ksenija Radonjić, Tijana Jovanović

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *