Vršac- prelep gradić u Južnom Banatu

Društvo

Vršac je jedan od najstarijih banatskih gradova. Ovaj grad je očovečen bogatom istorijom i tradicijom, optočen lepotom raznovrsne prirode, osmišljen delima umetničke vrednosti i svim onim što čini smisao svakodnevnice, života i življenja.

Smešten je na obodu Panonske nizije u podnožju Vršačkih planina i od granice sa Rumunijom udaljen je svega 14 km, od Beograda prema severoistoku, udaljen je 84 km, a od Temišvara u Rumuniji udaljen je 74 km

Vršac odlikuje dobra povezanost sa okolnim mestima, kao i gradovima u ovom delu Vojvodine, i to kako u drumskom tako i železničkom saobraćaju. U samom Vršcu nalazi se železnički granični prelaz prema Rumuniji a drumski kod Vatina.
Ime ovog grada prema pisanim tragovima prvi put se pojavljuje pre skoro šest vekova, 1427. godine u obliku PODVRŠAN.

Prva naselja javljaju se u neolitu, u doba glačanog kamena o čemu svedoče arheološki nalazi. Ljudska naselja dobijaju stalniji karakter dolaskom Slovena u ove krajeve, a pre njih ovde su boravili Kimerci, Tračani, Kelti, Skiti, Dačani, Rimljani, Sarmati, Gepidi, Avari i drugi.

Današnji simbol grada, Vršačka kula, nastao je u prvoj polovini 15. veka u vreme Ugarske vlasti. Pojedini izvori govore da je trvrđava podignuta na mestu starorimske kule osmatračnice. Podigao je Đurađ Branković posle pada Smedereva za odbranu od Turaka.

Turke je iz grada proterao vojskovođa Eugen Savojski 1716. godine, čime je otvorio novu epohu u istoriji grada. Vršac ulazi u sastav Tamiškog Banata.

Od 1717. godine u ove krajeve stižu grupe kolonista iz Nemačke, Francuske, Italije i Španije, prvenstveno vinogradari. Istovremeno u Vršac se slivaju mnogi doseljenici iz Srbije, prvetežno zanatlije i trgovci, Srbi i Cincari. Grad 1804. god. Dobija Tržišnu povelju Franje II.

U 20. vek Vršac je ušao kao grad sa 25.000 stanovnika i sa dosta razvijenom malom industrijom, snažnom trgovinom i obnovljenim vinogradarstvom. Po izbijanju prvog svetskog rata, status srpskog stanovništva se izmenio, mnogi ugledni Srbi poslati su u progonstvo. U gradu su prestali da izlaze listovi na srpskom jeziku.

Odnosi među narodnostima, posebno Srbima i Nemcima, u gradu počinju da se zaoštravaju sa pojavom fašizma u Nemačkoj. Nekoliko dana po oslobođenju grada u Vršac stiže i deo Glavnog štaba narodnooslobodilačke vojske na čelu sa vrhovnim komandantom – Josipom Brozom Titom, odavde se komanduje borbama za oslobađenje Beograda. Vršac sa patinom duge i burne prošlosti spremno je zakoračio u novi milenijum.Danas, kao i u većem delu svoje prošlosti, Vršac sa okolinom predstavlja multinacionalnu sredinu u kojoj se poštuju prava čoveka bez obzira na versku pripadnost.

Posebne spomenike istorije i kulture predstavljaju vrednosti arhitekture. Vršac ima sačuvane pojedine građevine i čitave komplekse ambijentalne celine što predstavlja lepe primerke raznih stilova, posebno barokne i secesijske epohe. Rekonstrukcijom fasada sačuvana je njihova autohtonost i potencirane su njihova inventivna bogatstva, čime i sam grad dobija svoje posebno obeležje. Među ovim zgradama su i objekti koji imaju svoj istorijski, privredni, etnografski i arhitektonski značaj.

Vršačke planine su 2000. godine postale međunarodno značajno stanište ptica u Evropi (Important Bird Area).
Zahvaljujući svom jedinstvenom položaju u banatskoj niziji, zatim raznovrsnosti flore i vegetacije, bogatih šumskih ekosistema, lepih pejzaža i vidikovaca, veći deo šumskog područja ove planine je zaštićeno kao park prirode. Vršački breg predstavlja izletničko-rekreacionu zonu lokalnog stanovništva, a zabavu za sebe naći će i ljubitelji lova i ribolova, s obzirom da postoje delovi prirode namenjeni upravo ovim aktivnostima. Svima onima koji vole da zamene šetnju nečim dinamičnijim, na ovoj planini se pruža mogućnost paraglajdinga, kao nešto ekstremnijeg oblika uživanja u prirodnom ambijentu.

Šta videti u gradu Vršcu?

Na prvo mesto stavila bih Sterijinu kuću. Jovan Sterija Popović rođen je u Vršcu, gde je i živeo do smrti. Njegova kuća nalazi se u samom centru Vršca, očuvana je a od skoro otvorena za posetioce. Takođe, vršačko pozorište nazvano je po njemu. Prostor je oplemenjen originalnim nameštajem koji je slavni pisac koristio među kojem je i pisaći sto, na kom je pisao drame i komedije.
Originalni rukopisi „Pokondirena tikva“, „Zla žena“, „Kir Janja“, „Laža i paralaža“ i brojnih drugih Sterijinih dela, nalaze se u vitrinama u spomen-sobi, a na zidovima su uramljeni faksimili I dokumenta. Tu su još i dokumenti i fotografije i portret Sterije koji je naslikao Uroš Predić.
Osim Sterije, Vršac je rodni grad i Vaska Pope, Laze Nančića, Feliksa Milekera, Bore Kostića i Paje Jovanovića.

Zatim, tu je katedrala u Vršcu- Crkva Svetog Gerharda
Velelepni rimokatolički hram, posvećen Sv. Gerhardu, zidan je od 1860. do 1863. godine i danas predstavlja jedan od najreprezentativnijih objekata u gradu.
Projekat se do detalja oslanja na srednjevekovnu gotičku kulturu. Enterijer crkve bogato je opremljen izrezbarenim nameštajem, ukrašen zidnim i oltarskim slikama, vitražima i skulpturama. Glavnu oltarsku palu je 1863. naslikao profesor bečke Akademije Peter Johan Gajger.
Ono po čemu se ova crkva, sem svoje veličine, ističe su orgulje zbog kojih je ova bogomolja i svojevrsna koncertna dvorana gde su do sada nastupali mnogobrojni horovi i poznati operski pevači.
Crkva Svetoh Gerharda smatra se jednom od najlepših u Evropi.

Zatim, tu je Dvor Eparhije Banatske- Vlačičanski dvor
Vladičansku rezidenciju banatskih episkopa podigao je vladika Jovan Georgijević koji je 1750. god. vratio episkopsku stolicu iz Karansebeša u Vršac. U okviru dvora sagrađen je pridvorni hram u kojem se nalazi čudotvorna ikona Bogorodica Vinčanska-Bezdinska.

Dvorska galerija bogata je portretima vršačkih episkopa i drugih crkvenih velikodostojnika, velikom zbirkom starih rukopisa, ikona i knjiga od kojih je najstarije ”Vatinsko jevanđelje” i datira iz druge polovine 16 veka.

U blizini Vršca se takođe nalaze Manastiri Mesić i Malo Središte, koji su vredni obilaska. Ističu se lepom prirodom oko njih, a nalaze se u selima nadomak Vršca.

Ono čime se Vrščani najviše ponose su vinogradi i čuveno vršačko vino koje je čak iz najdublje prošlosti deo sudbine ovoga grada. Vršačko vinogorje spada u starija vinogradarska područja Evrope. Prema nekim pisanim podacima i arheološkim nalazima, počeci vinogradarstva datiraju još iz vremena Dačana i rimske vladavine ovim krajem.
Obilazak plantažnih vinograda i vinski podrumi u Gudurici i Velikom Središtu zadovoljiće svačiju vinsku radoznalost. Mnoštvo manjih vinarija pružaju ruralni ugođaj gde se pored dobrog vina mogu probati i razni specijaliteti domaće kuhinje uz neizbežne tamburaše.

Grad Vršac organizuje razne manifestacije tokom cele godine, a najpoznatija je ”Dani berbe grožđa”, ili kako ga vrščani popularno zovu ”Grožđebal” najveća je, najstarija i najposećenija turističko-privredna manifestacija na ovim prostorima. Bogat, kvalitetan i raznovrstan program zadovoljiće svačiji ukus. Tu su koncerti, izložbe, dečiji maskenbal, izbor za ”Vinsku lepoticu”, karneval, grožđe ”pada” sa neba a vina i kobasica ima na sve strane. To su Luna parkovi za klince a za odrasle „Put vina“ na kom se obilaze vinski podrumi i degustiraju najukusnija vršačka vina. Tih dana, ceo grad miriše na grožđe, vino i pečene kobasice.
Pored toga organizuje se i ˝Vino fest˝, sredinom marta. ˝Sajam cveća˝, drugi vikend aprila, ˝Vršački venac˝ koji privlači folkloraše iz cele evrope, orzanizuje se sredinom jula, ˝Pozorišna jesen˝ koja se organizuje drugom polovinom oktobra i tada se na repertoaru Vršačkog pozorišta ˝Sterija˝ mogu naći razne predstave i pun repertoar pozorišta.

Autor: Jelena Ribarov

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *