Da li je ustavom iz 1974. počeo pad Jugoslavije?

Politika

Pojedinci i društvene grupe koje za život zaradjuju prvenstveno temeljom sopstvenog najamnog rada su radnička klasa koja nakon 1945. godine u Jugoslaviji bila relativno malobrojna grupacija u društvu u kojem je dominiralo seljaštvo.

 

Radničkoj klasi i radnim ljudima je sva vlast pripala po ustavu iz 1974. godine.

 

Kreator ustava bio je Edvard Kardelj koji je isti rođen u radničkoj porodici, njegova komisija je izradila ustavne amandmane 1971. godine, a zatim pripremila novi ustav Jugoslavije.

 

Planiranim ustavnim promenama javno se usprotivio profesor Pravnog fakulteta Sveučilištva u Beogradu dr. Mihajlo Đurić koji je osuđen na kaznu zatvora nakon održanog govora.

 

Smatra se da je ovaj ustav bio jedan od najdužih ustava u svetu, imao je 406 članaka. Donet je 21. februara 1974. godine i u ovom ustavu je kao najvišem pravnom aktu države navedeno da SFRJ ima himnu.

Sve se više insistiralo na suverenosti naroda i državnosti republika.

 

Rešenja usvojena amandmanima 1967. 1968. i 1971. godine uneta su u novi ustav i različito su prihvaćeni u pojedinim federalnim jedinicama. U Srbiji se pojavio strah zbog promena, a srpsko nezadovoljstvo ustavom nakon smrti Josipa Broza Tita otvoreno se pokazivalo.

Albanska kriza na Kosovu pružila je priliku da se preispita ustav 1971. godine. Srbima je posebno smetala podela Srbije na 3 dela pa je započeta srpska kampanja protiv ustava, ovoj kampanji pridružili su se i oni koji su smatrali da ovaj ustav dovodi do raspada Jugoslavije.

Ovaj ustav je ostao na snazi sve do raspada Jugoslavije 1991. godine.

Raspad Jugoslavije započet je ratom u Sloveniji 1991. godine. Slobodan Milošević je na sastanku sa Milanom Kučanom koji se održao u Beogradu 24. januara 1991. godine rekao da Srbija neće praviti teškoće pri odvajanju Slovenije ako odluči da se odvoji na miran način i u skladu sa ustavom i pravom Slovenaca na samoopredeljenje do odvajanja.

Uprkos tome, rat u Sloveniji odnosno desetodnevni rat se odigrao izmedju Slovenije i JNA posle proglašenja nezavisnosti Slovenije na referendumu o nezavisnosti 19. maja 1991. godine.

 

Ubrzo je 25. juna 1991. godine proglašena i nezavisnost u Hrvatskoj, medjutim, ni ovo otcepljenje nije prošlo bez rata. Srpski politički i vojni vrh nastojao je da silom zadrži savezne države u Jugoslaviji.

Rat u Hrvatskoj trajao je od 1991. do 1995. godine, u početnim delovima rata JNA imala je važnu ulogu u napadima na Republiku Hrvatsku. Ovaj rat je imao 4 etape, a najveće ratne žrtve i razaranja Hrvatska je pretrpela u prvoj etapi, poginulo je preko 21.000 ljudi.

Referendum o nezavisnosti Bosne i Hercegovine održavan je od 29. februara do 1. marta 1992. godine.

Prvi dani referenduma su doneli ljudske žrtve- na cesti izmedju Turbeta i Komarna ubijena

su dvojica muškaraca a jedan je teško ranjen, nakon što su pokušali da automobilom prodju kroz barikadu koja je postavljena kao odgovor na blokadu u Novom Travniku, koju su postavili meštani srpske nacionalnosti. Takodje se odigrao i težak zločin gde su nekoliko osoba muslimanske nacionalnosti pucali u svatove pod srpskom zastavom.

 

Ovaj rat koji je započet 18. septembra 1991. godine se naziva još i Domovinski rat, a Srbi iz BiH ga nazivaju odbrambeno-otadžbinski rat i za početak rata uzimaju 1. mart 1992. godine.

 

U ratu u BiH poginulo je 101.040 ljudi.

Želja za osamostaljenjem i nezavisnošću je postojala i kod makedonskih gradjana, referendum je održan 8. septembra 1991. godine na kojem su i potvrdili svoju želju.

 

Nakon nezavisnosti Makedonije u Crnoj Gori je raspisan referendum gde se većinsko stanovništvo izjasnilo da želi da ostane u Jugoslaviji. Država je promenila naziv iz SFRJ u SRJ (Savezna Republika Jugoslavija).

SRJ je postojala od 1992. godine do 2003. godine kada je preimenovana u Državnu zajednicu Srbije i Crne Gore. Nakon političkih sukoba i netrpeljivosti izmedju predstavnika srpskog i crnogorskog naroda došlo je do raspada Državne zajednice Srbije i Crne Gore kada je Crna Gora proglasila nezavisnost 4. juna 2006. godine.

Od 4. juna 2006. godine ostaje samo Republika Srbija koja već iste godine donosi novi ustav kojim uređuje svoj suverenitet i državno uređenje.

 

Autor: Aleksandra Stanimirović

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *