Operacija Beograd – glavni grad konačno oslobođen

Društvo

Beogradska ofanziva je jedna od najvećih operacija izvedenih na Balkanu tokom Drugog svetskog rata. Počela je 12. oktobra, a konačno je završena 20. oktobra 1944. godine kada Beograd konačno biva oslobođen.

Beogradska operacije nije bila posebna operacija, već se dešavala u sklopu operativnog plana Trećeg ukrajinskog fronta Crvene armije i Prve armijske grupe NOVJ (Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije). Oni su bez zastajkivanja prolazili kroz Istočnu Srbiju i Srem.

Osim Beograda, oslobođen je i veliki deo Srbije. Beogradskom operacijom okončana je 1287 dana duga nemačka okupacija glavnog grada Jugoslavije. Beograd je po oslobođenju postao vojni, politički i administrativni centar i sedište vlade nove Demokratske Federativne Jugoslavije.

photo: National Geographic Srbija

Beograd je ključna raskrsnica na Balkanu. Zbog ovoga je nemačka Komanda jugoistoka ulagala velike napore u odbranu komunikacija u Srbiji tokom cele 1944. godine, organizujući prvenstveno ofanzivne operacije protiv koncentracija snaga NOVJ koje su pretile ugrožavanjem pozicija u Srbiji.

U Beogradu je bio smešten nemački štab Komande jugoistoka. Pod njegovom komandom nalazile su se dve krupne operativne formacije: Druga oklopna armija Nemačke u Jugoslaviji (bez Slovenije), i Grupa armija E u Grčkoj, svaka sa preko 300.000 vojnika jačine. Takođe, Komanda jugoistoka raspolagala je policijsko-zaštitnim i satelitskim trupama.

Crvena armija okončala je krajem avgusta zamašnu operaciju u Moldaviji. Za mesec dana nije bilo moguće osposobiti puteve, obezbediti resurse, marševima prebaciti odgovarajuće vojne snage i odgovarajuće rezerve ratnog materijala na granicu Srbije. 25. septembra na liniji od velike okuke Dunava prema jugu bile su prikupljene relativno skromne snage od tri ojačana streljačka korpusa, odnosno oko 80.000 ljudi.

Doneta je odluka za energično nastupanje. Motiv za ofanzivu sastojao se u tome da se maksimalno iskoristi ostvarena izolacija na jugu, čime je omogućena lokalna nadmoć. U noći 19/20. oktobra zauzeta je zgrada „Albanija“, u to vreme najviša u Beogradu. Borac Miladin Petrović je, rizikujući život, na zgradi istakao trobojku s crvenom petokrakom.Vest o dolasku sovjetskih jedinica izazvala je veliko oduševljenje kod jugoslovenskih boraca.

„Oduševljenje je dostiglo vrhunac kad nam je komandant bataljona saopštio da ćemo ići na Beograd zajedno s Rusima“, — priča jedan borac iz 4. srpske brigade 21. udarne divizije NOVJ, — „brzo smo se ukrcali na tenkove i slili u reku borbenih vozila 4. gardijskog mehanizovanog korpusa“.

photo: ekspres.net

Autor: Jelena Dinić

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *